آورد و حقّ ولى نعمت‌زادگان را هم از دست نخواهيد داد . هميشه سلامت و ترقيات مثل شما شخص عاقل و كامل و درست را خواهانم و هيچ‌وقت غفلت نداشته و نخواهم داشت . شما ، ان شاء اللّه ، هم ، از حالت خودتان هميشه به من اطّلاع خواهيد داد . ظلّ السّلطان . » مذكور شد كه بنان الملك ، ميرزا رضا ، از راه بختيارى رفته است به فرنگستان . وضع اصفهان خيلى منظّم است و آرام و بىصدا و اجزاى حكومت را همگى افسرده و دماغ سوخته و پژمرده ديدم به غير جناب مشير الملك . امروز صبح سه‌شنبه 27 رمضان رفتيم ، به دلالت « 1 » ميرزا محمّد خان ، سقف شيروانى چهل ستون را تماشا كنيم و در حقيقت تعليم بگيريم . در طول 30 ذرع و عرض 20 ذرع شيروانى زده و حمّال‌ها به كار برده كه انسان و هر مهندسى مبهوت مىشود . چه مردم بزرگى داشته‌ايم ! مهندسين و علماى فرنگى زياد مىآيند به تماشاى اين سقف . همه مبهوت مىشوند . آثار صنعت قديم ما از روى چنين ابنيه معلوم مىشود و در اطراف چهل ستون پرده‌هاى معتبر است كار آقا صادق و ساير نقّاش‌هاى معتبر قديم . ايوان جلو چهل ستون سابق مقرنس و آيينه « 2 » بود ، خراب كرده ، رنگ ساده زده‌اند . حفظ آثار قديم بهتر است . آثار صفويّه از ميان رفته و خراب شده ، مثل نمكدان و سردرب باغ زرشك و سردرب هزار جريب و سردرب چهار باغ‌هاى بالا و خواجو و مدرسهء دده و ساير مدارس و آيينه‌هاى چهل ستون و غيره . امروز عصر سه‌شنبه 27 [ رمضان ] به عنوان نقل مكان رفتيم به منزل مظفّر الملك كه در خانهء مرحوم ابراهيم خان تحويلدار نشسته . كنار راه است . شب را آنجا مانديم . وضع ساده‌اى دارد ، چنانچه گويا مفلس و بىچيز باشد . گاهى به كنايه اين مطلب را مىرسانيد . مثل آنكه گويا حقير چشمداشت و توقّعى داشته باشد ، خيلى اين فقره ناگوار آمد . خلاصه صبح روز چهارشنبه 28 رمضان از آنجا حركت كرده ، به سمت طهران . مدّت دو ساعت و ربع وارد قريهء گز شديم . سه فرسخ است يا دو فرسخ و نيم . تمام زراعت . در رباط گلى پهلوى قلعه وارد شديم . عصر چهارشنبه حركت كرديم به سمت مورچه‌خورت . پنج ساعت و نيم آمديم ، هفت فرسخ است . راه ، صحراى كوير . در وسط ، قراول خانه‌ايست ، آب گرگاب 88 « 3 » از پهلوى آن مىگذرد و از كنار كاروانسراى شاه عبّاسى مورچه خورت نيز مىگذرد .

--> ( 1 ) . راهنمايى ( 2 ) . در نسخهء خطّى : آينه ( 3 ) . در نسخهء خطّى : كركاب